Hızlı Özet
- Ana muhalefetteki PP, başbakanın eşini hedef alan yapay zeka içerikli bir kampanya videosu yayınladı.
- 21 Ekim’de X platformunda paylaşılan video, kısa sürede iki milyona yakın izlenme oranına ulaştı.
- Hukuk uzmanlarına göre içerik, siyasi satir kapsamında değerlendirildiği için teknik olarak yasal kabul ediliyor.
İspanya’da 29 Kasım’da yapılacak genel seçimler öncesinde muhalefetteki muhafazakar Halk Partisi (PP), Başbakan Pedro Sánchez’in eşi Begoña Gómez ve eski Sosyalist başbakan José Luis Rodríguez Zapatero gibi isimlerin yer aldığı yapay zeka destekli deepfake görüntüler içeren bir kampanya videosu yayınladı. 21 Ekim tarihinde X platformunda paylaşılan ve “Sí, son zurdos” (Evet, solaklar) notuyla servis edilen video, kısa süre içerisinde ülkede siyaset sahnesinde yapay zekanın etik sınırları üzerine tartışmaları beraberinde getirdi.
Video hangi iddiaları ve isimleri hedef alıyor?
PP’nin paylaştığı kampanya videosu, Sosyalist Parti ile bağlantılı kişilerin çeşitli usulsüzlükleri itiraf ettiği sahte sahnelerden oluşuyor. İçerikte, Başbakan Sánchez’in eşi Begoña Gómez’in yapay zeka tarafından üretilen kopyası, kocasının görevi sayesinde bir üniversite pozisyonu elde ettiğinden bahsediyor. Eski Sosyalist başbakan José Luis Rodríguez Zapatero ise kasada mücevher sakladığını anlatan diyaloglarla ekranlara yansıtılıyor. Bu ifadeler, hem Gómez hem de Zapatero’nun herhangi bir suçlamayı reddettiği ve hukuki süreçlerinin devam ettiği mevcut soruşturmalara atıf yapıyor. Görüntülerde ayrıca bazı figürlerin rüşvet aldığını ve fuhuş için aracılık ettiğini itiraf ettiği anlar yer alıyor. Videonun en alt kısmında, çok küçük ve neredeyse şeffaf harflerle bir yapay zeka etiketi bulunuyor.
Hükümetin tepkisi ve açılan davalar
İspanya Dijital Dönüşüm Bakanı Óscar López, TVE kanalına verdiği röportajda videoyu “devasa bir yalan” olarak nitelendirdi. Yapay zekaya aşina olmayan herhangi bir vatandaşın bu görüntüleri gerçekle karıştırmasının çok kolay olduğunu belirten López, durumu son derece ciddi bulduğunu vurguladı. Öte yandan, videoda görüntüsü yer alan eski Sosyalist parti üyesi Leire Díez, PP hakkında resmi bir suç duyurusunda bulundu. Díez’in iftira ve dijital kimlik hırsızlığı suçlamalarıyla videonun derhal kaldırılmasını talep etmesi, bu tür kampanyaların hukuki karşılığını netleştiren ilk somut adımlardan biri oldu.
Hukukçular ve PP ne diyor?
El País gazetesinin görüştüğü dokuz hukuk uzmanından yedisi, videonun doğrudan yasaları çiğnemediği görüşünü savunuyor. Comillas Pontifical Üniversitesi’nden Íñigo Navarro, içeriğin bağlamı gereği izleyicilerin bu kişilerin gerçekte o sözleri söylemediğini bildiğini ve çalışmanın siyasi satir sınırları içinde kaldığını ifade etti. Benzer şekilde, Madrid Özerk Üniversitesi Ceza Hukuku Profesörü Juan Antonio Lascuraín, eylemin hukuka uygunluğunun ayrı, etik ve uygun olup olmadığının ise tamamen ayrı bir tartışma konusu olduğunu belirtti.
Eğitim Bakanlığı’na bağlı Uzaktan Eğitim Ulusal Üniversitesi’nde yapay zeka yanlılığı ve dezenformasyon üzerine araştırmalar yapan José Javier Olivas ise videonun seçim kampanyalarında aşılmaması gereken bir çizgi olduğunu savundu. Başkalarının ağzına laf koymanın dezenformasyon niteliği taşıdığını belirten Olivas, bu durumun standart kampanya normlarını değiştirdiğini ifade etti.
Halk Partisi kanadından Borja Sémper ise yöneltilen eleştirilere karşı videonun kimseyi aldatma amacı taşımadığını savundu. İzleyen herkesin bunun dijital araçlar yoluyla Sosyalist Parti’nin ikiyüzlülüğünü eleştiren bir mizah olduğunu görebileceğini belirten Sémper, kötü niyetli bir kandırma çabası olmadığını iddia etti. Siyasi deepfake dalgası yalnızca İspanya ile sınırlı kalmıyor; Brezilya seçimlerinden önce benzer düzenlemeler getirirken, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni kendi sesini tescilletmek için yasal yollara başvurdu. Meta’nın Gözetim Kurulu ise İngiltere’de bir yerel meclis üyesinin sahte görüntüsünün kaldırılmasına karar verdi. Anketler PP’nin seçimleri kazanacağını ancak tek başına iktidar için aşırı sağcı Vox partisinin desteğine ihtiyaç duyacağını gösteriyor.
Küresel seçim süreçlerinde yapay zeka regülasyonları
Siyasi kampanyalarda sentetik medyanın kullanımı yalnızca İspanya’daki yasal tartışmalarla sınırlı kalmıyor; farklı ülkeler seçim güvenliğini korumak adına çeşitli mekanizmalar devreye sokuyor. Brezilya’nın seçim otoritesi, oylama öncesinde yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin kullanımını ve etiketlenme koşullarını netleştiren kurallar koydu. İtalya’da benzer bir risk algısıyla Başbakan Giorgia Meloni sesinin izinsiz kullanımını engellemek amacıyla tescil başvurusunda bulundu. İngiltere’de ise Meta’nın bağımsız Gözetim Kurulu, yerel bir meclis üyesini hedef alan sahte bir videonun platformdan kaldırılması yönünde bağlayıcı olmayan bir karar aldı. Bu hamleler, sosyal medya platformlarının ve seçim kurullarının deepfake teknolojisinin siyasi manipülasyon potansiyeline karşı standart politikalar geliştirmekte zorlandığını gösteriyor.
Kaynak: TNW (The Next Web)
