Kocaeli’nin Kandıra ilçesinde 18 yaşında hayattan koparılan Gökçe Yıldız’ın cenaze töreninde gözyaşları sel olurken, aynı dakikalarda TikTok ve benzeri platformlarda katil zanlısı adına açılan hesapların binlerce takipçiye ulaştığı görüldü. Dijital dünyanın algoritmaları, vicdanı ve etik değerleri tamamen devre dışı bırakarak en kirli suçu bile birer etkileşim malzemesine dönüştürebiliyor; işte bu tablo, teknolojinin insanlığı getirdiği noktayı acı bir şekilde yüzümüze vuruyor.
Hızlı Özet
- 18 yaşındaki Gökçe Yıldız’ın cinayeti Türkiye’yi yasa boğdu.
- Cenaze defnedilirken katil zanlısı adına sosyal medyada destek ve hayranlık hesapları açıldı.
- Algoritmaların kriz anlarında infial yaratan içerikleri öne çıkarması tartışma yaratıyor.
Sosyal Medya Algoritmaları Suçu Neden Ödüllendiriyor?
Gökçe toprağa verilirken binlerce insanın telefon ekranlarına kilitlenip bir katilin profilini stalklaması, modern iletişim ağlarının asıl çalışma prensibini gözler önüne seriyor. Platformlar için sevgi, adalet veya vicdan birer veri birimi değil; sadece etkileşim var. Katil zanlısının adına açılan etiketler keşfete düştükçe, sistem bunu bir popülarite sinyali olarak algılıyor. Yani dijital mekanizmalar iyiyi ya da kötüyü ayırt etme yeteneğine sahip değil; yalnızca en çok öfke, merak ve nefret uyandıran içeriği yüzeye çıkarıyor.
Asıl sorumluluk kimde? Şirketler moderasyon ekiplerini güçlendirdiklerini iddia etse de, trajik olayların üzerinden prim yapan hesaplar saniyeler içinde binlerce takipçi kazanabiliyor. Denetim mekanizmaları nefret söylemini veya suç övücülüğü yakalamakta gecikirken, o hesaplar çoktan binlerce kişiye ulaşmış oluyor. Bu durum, teknoloji devlerinin kâr hırsıyla toplumsal huzur arasındaki dengeyi tamamen kaybettiğini gösteriyor.
Dijital Dünyada Suçluyu Övmek: Yeni Bir Kriz
Sadece Gökçe’nin katilinde değil, yakın geçmişteki birçok vahşi olayda da benzer dijital reflekslerle karşılaştık. Suçluların arkasından fan kulüpleri açılması, onlara hediyeler gönderilmesi ya da yakışıklı katil gibi tabirlerin üretilmesi, insan psikolojisinin sanal ortamlarda nasıl deforme olduğunu gösteriyor. Ekran arkasındaki anonimlik, insanlara normal hayatta asla cesaret edemeyecekleri vahşeti normalleştirme gücü veriyor.
| Platform Özelliği | Kriz Anındaki Etkisi |
|---|---|
| Keşfet Algoritması | Hızlı yayılan öfke ve merak verilerini doğrudan öne çıkarır. |
| Anonim Profiller | Suçu öven kişilerin sorumluluktan kaçmasını kolaylaştırır. |
| Moderatör Gecikmesi | Zararlı içeriklerin viral olmasına yetecek zamanı tanır. |
Etkileşim Ekonomisinin Karanlık Yüzü
Platformların iş modeli, kullanıcıların ekranda geçirdiği süreyi maksimuma çıkarmak üzerine kuruludur. İnsan beyni, tehlikeli, şiddet içeren veya öfke uyandıran uyarıcılara karşı evrimsel olarak daha duyarlıdır. Bu biyolojik gerçeklik, algoritmik sistemler tarafından veri akışını hızlandırmak için doğrudan kullanılır. Bir cinayet zanlısının profili, normal bir kullanıcının paylaştığı tatil fotoğrafından katbekat fazla merak uyandırır ve bu merak, platformlar için reklama dönüşen saniyeler demektir. Şirketler bu mekanizmanın zararlarını bilmelerine rağmen, trafik kaybı yaşamak istemedikleri için reaktif adımların ötesine geçmezler.
Hukuki açıdan bakıldığında ise sosyal medya sağlayıcılarının sorumluluk sınırları oldukça muğlaktır. Ülkelerin yasaları, fiziksel suç ortaklığını net bir şekilde cezalandırırken, dijital platformlardaki suç övücülüğün yayılmasına zemin hazırlayan altyapı sağlayıcıları genellikle cezai muafiyetten yararlanır. İçerik kaldırılana kadar binlerce kez paylaşılan ve kopyalanan videolar, platformun sunucularında dijital birer anıt gibi kalmaya devam eder.
Toplumsal Reflekslerin Sanal Ortama Yansıması
Ama bu tabloyu sadece yazılım şirketlerinin hatası olarak açıklamak da işin kolayına kaçmak olur. Toplum olarak tıpkı bir kaza yerini izleyen meraklı kalabalıklar gibi, bu tür hesapların etkileşimini artıran yine bizleriz. Bir profili şikayet etmek yerine onu merak edip tıklamak, o algoritmik çarkın daha da hızlı dönmesini sağlıyor.
Gökçe’nin acısı hala taze ve geride kalanlar adalet arıyor. Fakat bu dijital çürüme durdurulmadığı sürece, ekranlarımız daha pek çok trajedinin ucuz birer gösteri salonuna dönüştüğünü izlemeye devam edecek mi?
Kaynak: Google Haberler (Sosyal Medya)
