Dev Yapay Zeka Şirketlerinden Ortak Opt-Out Kuralı

Google, Microsoft, OpenAI ve Anthropic, web sitelerinin içeriklerini yapay zeka modellerinin eğitiminden tek bir hamleyle hariç tutmasını sağlayacak ortak bir standartta anlaştı. İnternet siteleri bugüne kadar yapay zeka tarayıcılarını engellemek için her şirket adına ayrı kurallar yazmak zorunda kalıyordu; 31 Ekim 2026’da duyurulan bu ortak girişim sayesinde süreç tek bir kurala indirgeniyor.

Ortak Opt-Out Sistemi Nasıl Çalışıyor?

Sistem, web sitelerinin tarayıcılara hangi verileri çekebileceğini söylediği mevcut robots.txt dosyaları üzerinden işliyor. Anthropic’ten Kevin Kelley’nin IETF (İnternet Mühendisliği Görev Gücü) için hazırladığı taslak tasarıya göre, site yöneticileri dosyaya yeni bir “politika token” grubu olan usage_ai-training ekleyerek eğitimin yapılmasını istemedikleri yolları listeleyebiliyor. Taslaktaki örnek uygulama, bir basın kiti hariç tüm sitenin eğitim amaçlı kullanımını engelliyor.

Eski yöntemlerde her yapay zekanın kendi botuna özel komut dosyaları yazmak gerekirken, yeni yaklaşım web yöneticilerinin iş yükünü azaltıyor. Microsoft Bing ürün yöneticisi Krishna Madhavan, yayıncıların Bing’de keşfedilebilir olmak ile yapay zeka modellerinin çalışmalarını nasıl kullanacağına karar vermek arasında seçim yapmak zorunda kalmaması gerektiğini belirtti.

Şirketler Ne Zaman Geçiş Yapacak?

Dev teknoloji şirketlerinin yeni standart için belirlediği takvimler ve mevcut kontrollerle nasıl entegre olacakları birbirinden farklılık gösteriyor. Anthropic hazırlıklara şimdiden başlarken, OpenAI önümüzdeki aylarda bu sinyali sisteme entegre etmeyi hedefliyor ve GPTBot gibi mevcut crawler kontrollerinin geçerliliğini koruyacağını belirtiyor.

Google cephesinde süreç Google-Extended ile doğrudan bağlantılı yürütülecek. Eğer bir site yeni token ile yapay zeka eğitimini engeller ancak Google-Extended için özel bir istisna belirtmezse, Google bunu doğrudan Google-Extended engeli olarak değerlendirecek. Google Search Advocate John Mueller, Google-Extended’a izin veren sitelerin Gemini uygulamalarının yanıtlarında yer alabileceğini ve bu sayede tıklama alabileceğini ifade etti.

Microsoft ise 1 Şubat 2027’den itibaren yeni tercihleri devreye alacak ve bu tarihte 2023’ten beri kullanılan NoArchive ve NoCache etiketleri yürürlükten kalkacak. Şirket, canlı web sayfalarından veri çeken “grounding” (temellendirme) işlemleri için ayrı bir sayfa seviyesi ayarı sunacak. Bu sayede site sahipleri Copilot gibi Microsoft ürünlerine izin verirken, Microsoft’un diğer şirketlere sattığı grounding servislerini engelleyebilecek.

Sistem Sınırlamaları ve Yayıncıların Beklentileri

Taslak metin, yeni token’ın yalnızca içerik kullanım tercihlerini bildiren bir sinyal olduğunu, doğrudan bir tarama emri olmadığını vurguluyor. Bu gruptan yoksun bir site herhangi bir tercih belirtmemiş sayılıyor ve web sitesi ile yapay zeka şirketi arasında imzalanan özel anlaşmalar bu kuralı geçersiz kılabiliyor. IETF datatracker verilerine göre taslak henüz kurum tarafından resmi olarak onaylanmış değil ve standartlaşma sürecinde resmi bir statüye sahip bulunmuyor.

Microsoft, yeni tercihin herhangi bir lisans veya ödeme anlaşması oluşturmadığını, aksine AI grounding engellemenin yapay zeka deneyimlerindeki görünürlüğü düşüreceğini fakat Bing arama sonuçlarındaki sıralamayı etkilemeyeceğini belirtiyor. Meta iletişim başı Andy Stone da X üzerinden ortak bir sinyali desteklediğini bildirdi ancak Meta’nın bu kurala uyup uymayacağına dair net bir açıklama yapmadı.

Avrupa kanadında Google, bu teklifin AB Yapay Zeka Yasası altındaki genel amaçlı yapay zeka Uygulama Kodu ile uyumlu olduğunu, kodun robots.txt’yi makine tarafından okunabilir tercihlerin ana yolu olarak tanıdığını aktarıyor. Taslak belgesinde Financial Times, BBC, Bertelsmann ve Avrupa Yayıncılar Konseyi gibi önemli medya organlarının çalışanlarına da tartışmalara katkılarından ötürü teşekkür ediliyor.

Yayıncılar tarafında trafik kontrolünün ötesinde telif ve ödeme talepleri artarak devam ediyor. Temmuz ayında Cloudflare, yapay zeka tarayıcılarına ödeme yapma ya da engellenme çağrısında bulunmuş; CEO’su bot trafiğinin insan trafiğinin 1.000 katına ulaşabileceği konusunda uyarıda bulunmuştu. Avustralya’da ise ABC ve SBS gibi kurumlar haber içerikleri için yapay zeka şirketlerinden ödeme talep ediyor. Web yöneticilerinin 2027 yılına girerken robots.txt dosyalarını bu yeni usage_ai-training parametresine göre nasıl düzenleyeceği merak konusu.