ASELSAN’dan 2,46 milyar avroluk dev hava savunma sözleşmesi

ASELSAN, Kamuyu Aydınlatma Platformu’na yaptığı bildirimle 2,46 milyar avro büyüklüğünde yeni bir hava savunma sözleşmesine imza attığını duyurdu. Artan jeopolitik riskler ve hava sahası güvenliğinin kritik bir öncelik haline geldiği bu dönemde imzalanan anlaşma, yerli savunma sistemlerinin küresel ölçekteki ekonomik ağırlığını bir kez daha gözler önüne seriyor.

Milyarlık bütçeler savunma sektöründe yabancısı olduğumuz rakamlar değil. Ama söz konusu miktar doğrudan yerli mühendisliğin ürünü olan hava savunma mimarisine aktarıldığında tablonun rengi değişiyor. Hava sahasını korumak sadece tek bir radar cihazı yerleştirmekten ibaret değil; alçak, orta ve yüksek irtifayı birbirine bağlayan o büyük veri ağı, işte bu bütçenin asıl harcandığı yeri oluşturuyor. Ülkelerin sınırlarını dışa bağımlı kalmadan koruma isteği de bu dev sözleşmelerin arkasındaki asıl itici güç.

Bu sözleşmenin arka planında ne var?

Modern harp sahasında droneların, seyir füzelerinin ve hipersonik tehditlerin artması klasik hava savunma yöntemlerinin sınırlarını zorluyor. Sadece tek bir füzeyi durdurmak yetmiyor; o füzeyi fırlatan platformu erken fark etmek, saniyeler içinde karar vermek ve birden fazla hedefi aynı anda imha etmek gerekiyor. ASELSAN’ın üstlendiği bu yeni iş kalemi de tam olarak bu katmanlı yapıyı güçlendirmeyi hedefliyor. Dışarıdan hazır sistem alımının zorlaştığı bu dönemde Türkiye’nin kendi çözümlerini sunması elini güçlendiriyor.

Milyarlık bütçeler ne kadar iddialı durursa dursun, bu sistemlerin sahada kusursuz çalışmasını sağlamak ciddi bir lojistik ve yazılımsal entegrasyon süreci gerektiriyor. Üretim kapasitesinin bu denli büyük siparişleri zamanında teslim edip edemeyeceği ise sektör içindeki en büyük tartışma konusu olmaya devam ediyor. Çünkü tedarik zincirindeki en küçük bir aksama milyonluk projelerin takvimini sarkıtabiliyor.

Mali büyüklüğün şirket ve yerli ekosistem için karşılığı

2,46 milyar avroluk tutar, sadece ASELSAN’ın bilanço büyüklüğünü artırmakla kalmıyor; alt yükleniciler, KOBİ’ler ve üniversite iş birliklerinden oluşan geniş bir tedarikçi havuzuna da fon akışı sağlıyor. Elektronik kart üreticilerinden hassas mekanik parça tedarikçilerine kadar yüzlerce yerli firma bu projenin üretim halkasına dahil oluyor. Savunma sanayiinde ölçek ekonomisi, ancak bu tip uzun soluklu ve yüksek bütçeli projeler sayesinde sürdürülebilir hale geliyor. Küçük ölçekli ar-ge firmaları, ellerindeki prototipleri seri üretime taşıyacak finansal desteği bu tür dev sözleşmelerin yarattığı ekosistem üzerinden bulabiliyor.

Katmanlı hava savunma mimarisinin teknik zorlukları

Sözleşme kapsamındaki sistemlerin en zorlayıcı kısmı, farklı menzil ve irtifalardaki silah sistemlerinin tek bir komuta kontrol merkezi altından yönetilmesi. Alçak irtifada görev yapan Korkut veya Hisar-A gibi sistemler ile orta-yüksek irtifadaki Hisar-O ve Siper projelerinin aynı anda veri alışverişi yapabilmesi gerekiyor. Radarların yaydığı sinyallerin karışmaması (frekans yönetimi), dost-düşman tanıma (IFF) sistemlerinin anlık çalışması ve siber güvenlik önlemleri, yazılımcıların üzerinde çalıştığı en karmaşık mühendislik problemleri arasında yer alıyor. Düşük radar kesit alanına sahip hedeflerin (hayalet uçaklar veya küçük İHA’lar) tespiti için kullanılan AESA radar teknolojisinin bu bütçeden pay alması bekleniyor.

Hava savunma teknolojileri gelecekte nereye evrilecek?

Yapay zekâ tabanlı hedef tespiti ve lazer tabanlı yönlendirilmiş enerji silahları, önümüzdeki on yılda hava savunma konseptini başka bir boyuta taşıyacak. Klasik mühimmat maliyetlerinin dronelarla mücadelede sürdürülemez olduğu gerçeği, mühendisleri radikal kararlar almaya zorluyor. ASELSAN gibi aktörlerin bu bütçeleri sadece bugünün sistemlerine değil, yarının otonom harp teknolojilerine de aktardığı görülüyor.

Sizce bu yatırımlar Türkiye’yi küresel savunma pazarının ana belirleyicilerinden biri yapmaya yetecek mi, yoksa tedarik zincirindeki olası darboğazlar bu ivmeyi yavaşlatacak mı?