Manisa’daki okul saldırısı görüntülerine 92 hesap engeli

Manisa’daki okul saldırısına ilişkin provokatif içerikler ve şiddet görüntüleri yayan 92 sosyal medya hesabı erişime engellendi. Olayın ardından hızla devreye giren güvenlik birimleri ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), hassas materyallerin yayılmasını önlemek amacıyla geniş çaplı bir inceleme başlattı.

Görüntüler neden bu kadar hızlı yayıldı?

Algoritmalar şiddeti sever çünkü öfke ve korku, dijital platformlarda en yüksek etkileşimi getiren iki temel duygudur. Manisa’da yaşanan olay anında binlerce kullanıcı hiçbir süzgeçten geçmeden bu görüntüleri paylaştı. Sosyal medya devleri her ne kadar yapay zeka tabanlı araçlarla şiddeti avladıklarını iddia etse de, yerel dildeki argolar işin içine girdiğinde sistemler yetersiz kalıyor. Görüntülerin dakikalar içinde milyonlarca kişiye ulaşması, kullanıcıların dijital okuryazarlık seviyesindeki boşlukları da gözler önüne seriyor. İnsanlar, bir tıklamayla hem suçun bir parçası olduğunun çoğunlukla farkında bile değil.

Erişim engeli kararı nasıl alındı ve hangi kanun uygulandı?

Türkiye’deki internet mevzuatının temel dayanağı olan 5651 sayılı Kanun, bu tür kriz anlarında yetkililere hızlı müdahale hakkı tanıyor. Millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçeleri, 92 hesabın kapatılmasının yasal dayanağını oluşturdu. BTK, mahkeme kararlarını X, Instagram, TikTok ve YouTube gibi platformlara bildirerek içeriklerin Türkiye’den erişime kapatılmasını sağladı. Küresel şirketlerin bu taleplere yanıt süresi ise olaydan olaya değişiklik gösteriyor.

Sosyal medya platformlarının moderasyon mekanizmaları neden gecikiyor?

Küresel platformlar, milyarlarca içeriğin aktığı ekosistemlerde otomatik denetim sistemlerine güveniyor. Görsel ve işitsel veriler hash (özdeğer) tabanlı veritabanlarıyla taranıyor. Ancak saldırı anında çekilen özgün videolar, mevcut veritabanlarında kayıtlı olmadığı için otomatik sistemler bunları anında tanıyamıyor. Kullanıcı şikayetleri birikene kadar geçen sürede içerikler binlerce kez yeniden yükleniyor. Platformların yerel moderasyon ekiplerinin yetersizliği veya mesai saatleri dışındaki krizlere müdahale yavaşlığı, yasal otoritelerin doğrudan devreye girmesini zorunlu kılıyor.

Şiddet içeriklerinin yayılmasında bireysel sorumluluğun sınırı

Dijital platformlarda hızla yayılan kriz anlarında kullanıcıların sergilediği refleksler, toplumsal travmaların derinleşmesine yol açabiliyor. Bir görüntüyü “haber vermek” veya “farkındalık yaratmak” saikiyle paylaşmak, hukuki olarak suç teşkil etmesini engellemiyor. Türk Ceza Kanunu kapsamında suçu ve suçluyu övmek, halkı kin ve düşmanlığa tahrik etmek veya soruşturmanın gizliliğini ihlal etmek gibi maddeler bu paylaşımları yapan bireyleri doğrudan hedef alıyor. Erişim engellenmesi teknik bir önlem iken, asıl hukuki süreç hesap sahipleri hakkında yürütülen adli soruşturmalarla devam ediyor.

Dijital dünyada paylaşılan her içeriğin gerçek hayatta bir karşılığı var. Bir okul saldırısına ait hassas görüntüleri yaymak, yasal suç oluşturmanın yanı sıra şiddetin normalleşmesine zemin hazırlıyor. Teknoloji şirketleri ne kadar filtre koyarsa koysun, insan denetiminin ve vicdanın yerini hiçbir algoritma alamayacak. Bu 92 hesabın kapatılması acil bir müdahale oldu; peki asıl mesele olan bu görüntülere ulaşabilen zihniyeti nasıl iyileştireceğiz?