Yapay zeka modellerini küresel pazarlara taşımak isteyen şirketler için bürokratik süreçler netleşirken, Çin devlet medyasına bağlı kaynakların aktardığına göre DeepSeek ve MiniMax kayıt sürecini tamamlayarak açık kaynak ve yurt dışı lisans haklarını aldı. Ticaret ve bilim bakanlıklarının hazırladığı yeni ihracat kontrol listesi, yapay zeka teknolojilerinde veri, hassas kullanım ve bilgi işlem gücüne odaklanırken ticari operasyonların belirli alanlarda kesintisiz sürmesine olanak tanıyor.
Hızlı Özet
- DeepSeek ve MiniMax yurt dışı yapay zeka modelleri için lisans hakkı elde etti.
- Yeni ihracat kontrolleri veri, hassas kullanım ve bilgi işlem gücünü hedefliyor.
- API, uygulama ve SaaS hizmetleri ihracat kısıtlamalarının dışında tutuluyor.
- Halkın görüş bildirme süreci 15 Kasım 2026 tarihinde sona erecek.
Hangi Yapay Zeka Teknolojileri Sınırlamalara Takılıyor?
Bakanlık duyurusuna göre hazırlanan katalog, ihraç edilmesi yasak veya kısıtlı listesine 23 yeni yapay zeka teknolojisi eklenmesini öngörüyor. Bu kapsamda büyük modeller, ajanlar ve bilgi işlem kümeleri sıkı denetime tabi tutuluyor. Şirketlerin listedeki bir teknolojiyi yurt dışına çıkarmadan önce resmi kayıt yaptırması zorunlu tutulurken, kamusal yorum süreci 15 Kasım 2026‘da kapanacak.
Yayınlanan bilgilere göre kurallar üç ana unsuru hedefliyor. İlk olarak Çin’in “çekirdek verileri” ile eğitilen büyük modellerin ihracatı tamamen yasaklanırken, “önemli veri” ile eğitilen modeller boyutuna bakılmaksızın kısıtlanıyor. İkinci olarak kritik altyapı, savunma veya devlet işleri için tasarlanan yapay zeka ajanları yasak kapsamına giriyor. Üçüncü olarak ise yapay zeka çip tasarımı ve yüksek bilgi işlem kümeleri için 1026 FLOP üzeri performanslı donanımlar listede yer alıyor.
Uygulama ve API Hizmetleri Neden Kapsam Dışında?
Kısıtlamaların ticari hayatı tamamen durdurmadığı, özellikle son kullanıcıya dokunan katmanlarda esneklik sağlandığı görülüyor. API çağrıları, web sayfaları, uygulamalar, SaaS çözümleri veya hafif yerel dağıtımlar teknoloji ihracatı olarak kabul edilmiyor. Bu durum, yapay zeka şirketlerinin ticari faaliyetlerine olağan akışında devam edebileceği anlamına geliyor.
Açık kaynaklı teknolojiler ise “anında raporlama ve ihracat” olarak tanımlanan otomatik lisanslama sürecinden yararlanıyor. Çinli şirketlerin yurt dışındaki kendi bilgi işlem merkezleri, çip üretim süreçleri ve uluslararası standartlardaki ortak çalışmalar da bu kurallardan muaf tutulan alanlar arasında bulunuyor.
| Kontrol Alanı | Düzenleme Durumu |
|---|---|
| Çekirdek Veri Modelleri | İhracatı yasak |
| API, SaaS ve Uygulamalar | Kapsam dışında, serbest |
| Açık Kaynaklı Teknolojiler | Otomatik lisans (anında raporlama) |
| Yüksek Bilgi İşlem Gücü (1026 FLOP üzeri) | Kısıtlı / Listede |
Sistemin getirdiği bu esneklik olumlu karşılanırken, çekirdek veri ve yüksek bilgi işlem gücüne sahip donanımlar üzerindeki katı denetimlerin küresel ölçekte faaliyet gösteren küçük ölçekli girişimler için dezavantaj yaratabileceği ifade ediliyor. Özellikle lisans süreçlerinin operasyonel maliyetleri artırma ihtimali, sektördeki oyuncuların yakından takip ettiği noktalar arasında yer alıyor.
Yurt Dışı Planları Olan Şirketler Ne Yapmalı?
Beijing Dacheng Hukuk Bürosu’ndan avukatların katıldığı danışma süreçlerinde, taslak metnin şirketlerin endişeleri doğrultusunda revize edildiği belirtildi. Buna göre kısıtlı teknolojiler lisans alınarak yurt dışına çıkarılabiliyor ve bu durum şirketlerin küresel stratejilerini kesintiye uğratmıyor.
Yapay zeka alanında küresel pazara açılmayı planlayan girişimlerin, 15 Kasım 2026‘da sona erecek kamusal yorum sürecini takip etmesi ve modellerinin eğitim verisi ile bilgi işlem kapasitesini yeni kriterlere göre denetlemesi gerekiyor.
Kaynak: TNW (The Next Web)
